ورثه متوفی در مقابل طلبکاران متوفی چه باید بکنند :(بدهی پس از مرگ)
خانوادهای که به تازگی یکی از اعضای خود را از دست داده ممکن است با افرادی مواجه میشوند که ادعا میکنند فرد متوفی قبل از فوت خود، به آنها بدهی داشته است و این موضوع ممکن است مشکلاتی را برای وارث ایجاد کند.
برای جلوگیری از وقوع چنین مسایلی، ما برای شما بسته حقوقی آماده کرده ایم که در ابتدا شما را با یکسری اصطلاحات حقوقی که مربوط به متن میباشد آشنا میکنیم :
ماترک چیست:
دارایی زمان فوت متوفی که به سبب فوت از مالکیت وی خارج میشود.
دین حال چیست :
دین حال دینی است که پرداختش مدت ندارد و باید فوراً پرداخت شود.
دین موجل چیست :
دینی است که پرداختش مدت دارد.
تحریر ترکه چیست :
تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی را تحریر ترکه مینامند.
تکلیف دیون و بدهی متوفی چیست :
پس از فوت متوفی میبایست دیون و بدهی وی از ماترک او پرداخت شود. به عبارت دیگر، ترکه متوفی در اثر فوت به طور قهری به ورثه قانونی او منتقل میشود و حقوق طلبکاران متوفی بر ترکه تعلق میگیرد. وقتی فردی فوت میکند، دیون و بدهی وی چه حال و چه موجل ، باید فوراً پرداخت شوند. به طور مثال هرگاه شخصی به فرد دیگری ده میلیون تومان بدهکار باشد که باید یک سال دیگر پرداخت کند اما بدهکار دو ماه بعد از دریافت مبلغ فوت کند، طلبکار میتواند بعد از فوت، طلب خود را از ترکه متوفی دریافت کند.
باید توجه داشت : مطابق قانون، ورثه ملزم به پرداخت غیر از ترکه به بستانکاران نیستند .
اگر ترکه برای ادای تمام دیون کافی نباشد چه میشود؟
اگر ترکه برای ادای تمام دیون کافی باشد، ترکه مابین تمام بستانکاران به نسبت طلب آنها تقسیم میشود، مگر اینکه ورثه ترکه را بدون شرط و به صورت مطلق قبول کرده باشند که در این صورت مسئول خواهند بود. در این فرض، ورثه تعهد ضمنی میکنند که تمامی دیون و تعهدات متوفی را پرداخت کنند.
بنابراین وراث متوفی باید بعد از فوت متوفی تمامی ترکه را رد کرده یا قبول یا رد خود را منوط به تحریر ترکه کنند، زیرا در صورتی که ترکه کفاف دیون متوفی را ندهد، طلبکاران میتوانند به وراث برای دریافت مطالبات خود رجوع کنند. به طور مثال هرگاه زوج فوت کند و پدر و مادر وی در قید حیات باشند و در هنگام فوت، اموالش ۵۰ میلیون تومان باشد و از طرفی دیگر، مهریه همسرش نیز تعدادی سکه به ارزش ۲۰۰ میلیون تومان باشد، در صورتی که پدر و مادر زوج ترکه را به طور مطلق قبول کنند یا قبول آن را منوط به تحریر ترکه کنند، زوجه میتواند برای اخذ مازاد بر ترکه یعنی به میزان ۱۵۰ میلیون تومان باقیمانده به آنها مراجعه کند.
در صورت تعدد وراث، رد ترکه توسط هر کدام از آنها ممکن خواهد بود. در این صورت، وارثی که ترکه را رد میکند، این امر را باید کتباً یا شفاهاً در مدت یک ماه از تاریخ اطلاع وارث از فوت مورث، به دادگاه اعلام کند. در غیراین صورت این امر در حکم قبول ترکه است.
تحقق مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی، پس از ادای دیون :
اما نکتهای که باید بدان توجه کرد، این است که در این مورد هر یک از وراث مسئول ادای تمام دیون متوفی به نسبت سهم خود خواهند بود و ملزم نیستند چیزی غیر از ترکه به طلبکاران بدهند.
لازم به ذکر است که رد ترکه نمیتواند معلق به امری که وقوع آن روشن نیست یا مشروط به شرطی باشد اما میتوانند قبول یا رد ترکه را منوط به تحریر ترکه کنند و پس از تحریر ترکه دیون و ترکه را مطابق صورت تحریر قبول یا رد کنند. قبول ترکه توسط وراث ممکن است همانطور که گفته شد مطابق صورت تحریر ترکه (منظور تعیین مقدار ترکه و دیون متوفی است) صورت بگیرد یا به صورت مطلق. اما ورثه میتوانند ترکه را واگذار یا رد کنند که به بستانکاران متوفی داده شود. در این صورت هرگاه چیزی از ترکه بماند، به وارث متوفی داده میشود همچنین ورثه میتوانند تصفیه ترکه را از دادگاه بخواهند، که دراین صورت بعد از تصفیه باقیمانده ترکه بین وارث تقسیم خواهد شد و اگر ترکه برای بدهی متوفی کافی نبود، از ورثه متوفی چیزی گرفته نمیشود. اثر رد ترکه علاوه بر مسئولیت نداشتن نسبت به دیون متوفی، این است که چنین وارثی به علت رد ترکه حق اعتراض به عملیات وارثی که ترکه را قبول کرده است، نخواهد داشت. اما در صورتی که از بعد از تصفیه ترکه، چیزی از ترکه باقی بماند، میتواند سهمالارث خود را دریافت کند. چون وی با رد ترکه، حق خود در تصفیه ترکه را سلب کرده است و این به معنای اعراض از سهمالارث نبوده و حق قانونی و قهری آنها است که سهمالارث به آنان داده شود. مطابق قانون، مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی محقق نمیشود، مگر پس از ادای حقوق و دیونی که بر ترکه متوفی تعلق گرفته است. بنابراین معاملات ورثه زمانی صحیح تلقی میشود که دیون متوفی تادیه شده باشد. در غیراین صورت آن معاملات صحیح نبوده و طلبکاران میتوانند آن را برهم بزنند، مگر در صورت تنفیذ بستانکاران یا ادای دیون آنان.
این در حالی است که تصرفات ناقل ورثه قبل از ادای دیون غیر نافذ است و تصرفات اداری مثل اجاره املاک صحیح است و نیاز به اذن طلبکاران ندارد.
حقوق و دیون تعلقگرفته به ترکه متوفی که باید ادا شود :
هنگامی که شخصی فوت میکند، حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق میگیرد و باید قبل از تقسیم آن ادا شود، از قرار ذیل است:
۱- ابتدا باید هزینه کفن و دفن و سایر هزینههای ضروری از قبیل هزینه حفظ و اداره ترکه از ترکه داده شود. در خصوص برداشتن وجه نقد یا فروش قسمتی از ترکه که برای هزینه کفن و دفن متوفی لازم است، اجازه تمام ورثه و اشخاص ذینفع در ترکه لازم نیست.
۲- دیون و واجبات مالی متوفی (طلب طلبکار یا طلبکاران باید پرداخت شود.)
۳- وصایای متوفی تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آنها. بنابراین زمانی نوبت به اجرای وصیت میرسد که دو مورد اول انجام شده باشد.